De voorstanders van de AI-fabriek en de bouw van het datacenter in Groningen zeggen dat dit goed is voor de Groningse economie. Zij geven daarvoor verschillende argumenten. Hieronder laten wij zien dat elk van hun argumenten eigenlijk mythes zijn, die wij kunnen ontkrachten.
Mythe 1: AI zorgt voor nieuwe bedrijven en nieuwe banen
Er worden allerlei beloftes gemaakt over wat de AI-fabriek Groningen gaat brengen. Bijvoorbeeld dat de AI-fabriek ervoor zorgt dat er 1.000 nieuwe bedrijven en 10.000 nieuwe banen in Groningen komen1. Deze cijfers zijn helaas niet onderbouwd. Er wordt gezegd dat er heel veel banen gecreëerd gaan worden door de AI-fabriek en het datacenter dat erbij hoort. Maar banen voor wie? En hoe zit het met de mensen die daar niet bij horen?
Bij het UMCG werken ook meer dan 10.000 mensen in allerlei verschillende banen. Van logistiek en administratie tot complexe zorg. Door mensen met MBO, HBO en universitaire opleiding. Allerlei mensen uit de samenleving. Bij de AI-fabriek is dit niet zo. De AI-fabriek geeft ruimte aan start-ups die vooral hoogopgeleide programmeurs in dienst nemen en weinig andere mensen. En een datacenter heeft alleen maar een paar beveiligers en monteurs nodig.
Door het gebruik van AI verdwijnen hier goede banen. In plaats daarvan hoeven mensen alleen nog maar prompts in te vullen. Dat zorgt ervoor dat mensen hier de verbinding met hun werk verliezen. En tegelijk moeten mensen in lagelonenlanden onder slechte omstandigheden voor ons de nieuwste AI-modellen trainen.
Mythe 2: AI is winstgevend
AI-bedrijven verdienen op dit moment geen geld met AI. Ze verliezen zelfs alleen maar geld. OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, heeft nog nooit een winstgevend kwartaal gehad. Ook Microsoft en Google halen geen winst uit het ontwikkelen van AI2. Dat terwijl ze wel miljarden betalen voor de bouw van nieuwe datacenters. Uiteindelijk willen ze met AI hun uitgegeven geld terugverdienen, maar het is nog helemaal niet duidelijk of dat wel gaat lukken. Als het €100 per maand kost om AI-tools zoals ChatGPT te gebruiken, zullen veel mensen er waarschijnlijk mee stoppen.
Mythe 3: AI maakt ons productiever
Veel bedrijven zijn geïnteresseerd in AI, omdat ze denken dat met AI het werk sneller gedaan kan worden en dat dit voor hogere winsten zorgt. Als bedrijven hun producten namelijk kunnen maken in minder tijd, kost dat hen minder geld in loonkosten. En als ze wel hun producten voor dezelfde prijs blijven verkopen, zorgt dat ervoor dat ze meer winst maken. Uit onderzoek blijkt alleen dat 95% van de bedrijven helemaal niet productiever werd als er AI gebruikt werd3. Hiermee valt het verdienmodel van AI weg. Want waarom zou een bedrijf een AI-tool kopen als ze er helemaal niet mee kunnen bezuinigen op loonkosten?
Ook is hogere productiviteit lang niet altijd goed voor ons. In de zorg betekent dat bijvoorbeeld praten met een chatbot in plaats van met een echte arts. In het onderwijs leidt het tot het wegbezuinigen van leraren en persoonlijk contact.
Mythe 4: Door de AI-fabriek kan Groningen een wereldspeler worden op AI-gebied
Google, Microsoft en andere enorme techbedrijven zijn gigantische datacenters aan het bouwen over de hele wereld. Zij besteden honderden miljarden hieraan. Het datacenter dat in Groningen gebouwd wordt, zal 200 miljoen euro kosten4. Experts zeggen dat om echt een impact te hebben, een datacenter van 6 miljard nodig is5. Dit kleinere project in Groningen zal geen wereldwijde invloed hebben.
Mythe 5: De AI-fabriek is goed voor Groningers
Doordat de AI fabriek zo veel stroom en water verbruikt zullen de rekeningen voor elektriciteit en water enorm stijgen voor de mensen in Groningen. Doordat de AI fabriek voorrang op een stroomaansluiting krijgt, zal de woningbouw ook trager gaan. Dit leidt tot hogere woningprijzen. En ook bedrijven in Groningen hebben er last van als ze langer moeten wachten op een (uitbreiding van hun) stroomaansluiting. Als er daadwerkelijk 10.000 banen gecreëerd worden voor programmeurs gaat dit ook voor hogere prijzen voor de rest van ons leiden. Een instroom van goedbetaalde yuppen en expats zorgt voor hogere huurprijzen in Groningen. Dan moeten we straks Randstadprijzen voor onze woning betalen dankzij de AI fabriek. Kortom, iedereen die niet bij de AI fabriek werkt gaat meer moeten betalen.
Mythe 6: De AI-fabriek is een goede compensatie voor de aardbevingsschade
De AI-fabriek krijgt 60 miljoen euro van Nij Begun geld. Dit is het geld dat Groningen krijgt als compensatie voor alle schade die we hebben geleden door de aardbevingen en de gaswinning. Maar de AI-fabriek is niet goed voor Groningers, en datacenters ook niet. Omdat de grond in Groningen goedkoop is, willen bedrijven graag hier hun datacenter neerzetten. Met de AI-fabriek krijgen bedrijven subsidies om hun AI-tools te maken, die ze daarna met winst aan ons willen verkopen. Het is een nieuw soort bedrijven dat hier winst komt maken, over onze ruggen heen. Daar hebben wij als inwoners van Groningen niks aan. Het lijkt alsof na het afgraven van onze turf en het oppompen van ons aardgas, onze ruimte en water hun nieuwe melkkoe is. Dat is geen goede oplossing voor het herstellen van de ereschuld.
Mythe 7: Je moet meegaan in de ontwikkelingen rond AI
Er wordt ons vaak verteld dat we wel mee móéten doen met de AI race. Ze doen alsof Europa een derde wereldland gaat worden als we niet meedoen met China en de VS. Maar klopt dat wel? De techbedrijven geven zelf al toe dat AI een bubbel is. Wanneer die bubbel knapt zijn we een groot deel van die investeringen kwijt. Dan is het niet slim om miljarden aan belastingsgeld in AI te stoppen terwijl we allerlei andere maatschappelijke opgaven moeten oplossen.
Het slaat nergens op om onze sociale zekerheid, arbeidsrechten en natuur op te geven om de AI wedloop te winnen. Als jouw huur en stroomkosten verdubbelen en je baan wordt vervangen door een AI model dan leef je alsnog in een economisch doemscenario. De keuze om AI massaal uit te rollen levert alleen wat op voor een handjevol bedrijven en investeerders. En dat is een keuze waar wij als Groningers nee tegen kunnen zeggen.
Wat willen we wel?
Laten we het samen hebben over hoe willen dat de economie van de toekomst eruit ziet. Niet ten koste van mensen in het Globale Zuiden, niet ten koste van de Aarde. Maar duurzaam, circulair en op een manier die betekenis heeft voor iedereen. Waarbij wie wil werken, dat kan doen en er de tijd voor kan nemen. Voor werk van goede kwaliteit en waar je je verbonden mee voelt. Werk dat je samen doet met mensen en niet met robots.
In de economie van de toekomst willen we dat de macht bij de werknemers ligt. Zodat beslissingen over het adopteren van nieuwe technologie bij ons liggen en niet bij een handjevol miljardairs en politici. Alleen op die manier kunnen we zorgen dat goede ontwikkelingen gestimuleerd worden terwijl gewelddadige of onderdrukkende technologieën geen plek krijgen in onze samenleving.
Bronnen
2. https://isaiprofitable.com/
3. https://fortune.com/2026/08/22/executives-ai-productivity-layoffs-study/
5. https://www.binnenlandsbestuur.nl/digitaal/experts-fakkelen-plannen-nederlandse-ai-fabriek-af
